Macaristan Parlamentosu’nun, Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok’un görevine son verilmesini öngören anayasa değişikliğini pazartesi günü oylaması bekleniyor.
Başbakan Péter Magyar’ın liderliğindeki Tisza Partisi, parlamentoda anayasa değişikliği yapmaya yetecek üçte iki çoğunluğa sahip. Bu nedenle düzenlemenin kabul edilmesine kesin gözüyle bakılıyor.
Nisan ayında yapılan seçimlerde büyük bir zafer elde eden Magyar, milliyetçi lider Viktor Orbán’ın 16 yıllık iktidarını sona erdirmişti.
Yeni hükümet, göreve gelmesinin ardından Orbán döneminde devlet kurumlarına atanan isimleri değiştirmeye ve eski yönetimin oluşturduğu güç merkezlerini dağıtmaya başladı. Magyar, seçmenlerden bu yönde güçlü bir yetki aldığını savunuyor.
Cumhurbaşkanı Sulyok’un yetkileri yasaları veto etmek veya Anayasa Mahkemesinin incelemesine göndermekle sınırlı olsa da cumhurbaşkanlığı makamı ülkede önemli bir sembolik konuma sahip.
Magyar, Sulyok’u Orbán yönetiminin “kuklası” olarak nitelendirerek görevinden ayrılmasını istemişti. Sulyok’un istifa çağrılarını reddetmesi üzerine hükümet anayasa değişikliği hazırladı.
GÖREVİ DÜZENLEME YÜRÜRLÜĞE GİRER GİRMEZ SONA ERECEK
Tasarıya göre Sulyok’un görev süresi, toplumun kendisine yönelik “ciddi güven kaybı” gerekçe gösterilerek anayasa değişikliğinin yürürlüğe girmesiyle birlikte sona erecek.
Parlamento, yeni anayasa yürürlüğe girinceye kadar görev yapacak bir cumhurbaşkanı seçecek. Yeni anayasanın kabul edilmemesi halinde seçilecek cumhurbaşkanının görev süresi en fazla beş yıl olacak.
Magyar, Sulyok’un kabul edilen düzenlemeyi beş gün içinde imzalamaması durumunda hakkında görevden alma süreci başlatılacağını açıkladı.
2014’ten itibaren yaklaşık 10 yıl Anayasa Mahkemesi üyeliği yapan Sulyok, 2024 yılında Orbán’ın Fidesz partisinin çoğunlukta olduğu parlamento tarafından cumhurbaşkanı seçilmişti.
Siyasi bir gündemi bulunmadığını savunan Sulyok, görevden alınmasını öngören değişikliğe itiraz etti.
Cumhurbaşkanı, düzenlemenin demokratik standartlara uygunluğunun değerlendirilmesi amacıyla Avrupa Konseyi bünyesindeki Venedik Komisyonuna başvurdu. Komisyon konuyla ilgili açıklama yapmadı.
ORBAN’IN PARTİSİ PROTESTO DÜZENLEDİ
Orbán’ın liderliğindeki Fidesz partisi, Sulyok’a destek amacıyla geçen hafta başkent Budapeşte’de protesto gösterisi düzenledi. Binlerce kişinin katıldığı eylemde hükümetin cumhurbaşkanını anayasa değişikliğiyle görevden alma girişimine tepki gösterildi.
Gösteriye destek çağrısında bulunan Orbán ise protestoya katılmadı. Muhalefet, hükümetin attığı adımın demokratik kurumları güçlendirmek yerine siyasi bir tasfiyeye dönüşebileceğini savunuyor.
Anayasa değişikliği yalnızca cumhurbaşkanının görevden alınmasını kapsamıyor. Düzenlemeyle milletvekillerinin parlamentoda görev yapabileceği toplam sürenin 12 yılla sınırlandırılması da öngörülüyor.
Tasarıda değişikliklerin amacı, “anayasal demokrasinin yeniden kurulması için gerekli koşulların sağlanması” olarak ifade edildi. Magyar hükümeti, sonbaharda daha kapsamlı bir anayasa reformu gerçekleştirmeyi planlıyor.
KAMU YAYINLARI DURDURULMUŞTU
Tisza hükümeti, Orbán döneminde siyasi propaganda yapmakla suçlanan kamu televizyonu ve radyosunun haber yayınlarını geçen hafta geçici olarak durdurmuştu.
Hükümet, kamu yayıncılığını siyasi etkiden arındırarak bağımsız bir yapıya kavuşturacağını açıklamıştı. Ancak muhalefet ve bazı hak örgütleri, reformların uygulanma biçiminin yeni yönetimin elinde aşırı güç toplanmasına neden olabileceği uyarısında bulunuyor.
